Tertia Pars. Quaestio 24.
Over de voorbestemming van Christus .

Prooemium

Deinde considerandum est de praedestinatione Christi. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum sit praedestinatus. Secundo, utrum sit praedestinatus secundum quod homo. Tertio, utrum eius praedestinatio sit exemplar praedestinationis nostrae. Quarto, utrum sit causa praedestinationis nostrae. (IIIa q. 24 pr.)

Vervolgens moeten wij over Christus’ voorbestemming spreken, waarover wij ons vier vragen stellen: 1. Was Hij voorbestemd? 2. Was Hij als mens voorbestemd? 3. Was Zijn voorbestemming het toonbeeld van de onze? 4. Was dit de oorzaak van onze voorbestemming?

Articulus 1.
Kwam het Christus toe voorbestemd te zijn?

Ad primum sic proceditur. Videtur quod Christo non conveniat praedestinatum esse. Terminus enim cuiuslibet praedestinationis videtur esse adoptio filiorum, secundum illud Ephes. I, praedestinavit nos in adoptionem filiorum. Sed Christo non convenit esse filium adoptivum, ut dictum est. Ergo Christo non convenit praedestinatum esse. (IIIa q. 24 a. 1 arg. 1)

1 — Men beweert, dat het Christus niet toekwam voorbestemd te zijn. Want de eindterm van iedere voorbestemming schijnt de aanneming tot kind te zijn naar de Ephesiërs-brief (1, 5): « Hij heeft ons voorbestemd om Zijn kinderen te worden ». Nu kwam het Christus niet toe om aangenomen zoon en dus ook niet om voorbestemd te zijn.

Praeterea, in Christo duo est considerare, scilicet naturam humanam, et personam. Sed non potest dici quod Christus est praedestinatus ratione naturae humanae, quia haec est falsa, humana natura est filius Dei. Similiter etiam neque ratione personae, quia illa persona non habet ex gratia quod sit filius Dei, sed ex natura; praedestinatio autem est eorum quae sunt ex gratia, ut in prima parte dictum est. Ergo Christus non est praedestinatus filius Dei. (IIIa q. 24 a. 1 arg. 2)

2 — Twee dingen kan men in Christus beschouwen, nl. de menselijke natuur en de persoon. Nu kan men niet zeggen, dat Hij om de menselijke natuur was voorbestemd, omdat de stelling: de menselijke natuur is Gods Zoon, onwaar is. Maar evenmin om de persoon, want die persoon heeft het Gods Zoon niet door genade maar door de natuur, terwijl de voorbestemming zich op de dingen betrekt die van de genade komen, zoals in het eerste deel is gezegd (23° Kw., 2° Art., Antw. op de 4° B.; 5° Art.). Dus is Christus niet voorbestemd om Zoon Gods te zijn.

Praeterea, sicut illud quod est factum non semper fuit, ita et illud quod fuit praedestinatum, eo quod praedestinatio antecessionem quandam importat. Sed, quia Christus semper fuit Deus et filius Dei, non proprie dicitur quod homo ille sit factus filius Dei. Ergo, pari ratione, non debet dici quod Christus sit praedestinatus filius Dei. (IIIa q. 24 a. 1 arg. 3)

3 — Zoals datgene wat gemaakt wordt, is ook datgene wat voorbestemd wordt er niet altijd geweest, omdat voorbestemming een voorafgaan insluit. Daar Christus nu altijd God en Gods Zoon is geweest, wordt in eigenlijke zin niet gezegd, dat de mens Gods Zoon geworden is. Dus moet men om dezelfde reden niet zeggen, dat Christus voorbestemd is tot Zoon Gods.

Sed contra est quod apostolus dicit, Rom. I, de Christo loquens, qui praedestinatus est filius Dei in virtute. (IIIa q. 24 a. 1 s. c.)

Maar daartegenover staat, dat de Apostel in de Romeinenbrief (1, 4) van Christus spreken zegt: « Die voorbestemd is om Gods Zoon te zijn in kracht ».

Respondeo dicendum quod, sicut patet ex his quae in prima parte dicta sunt, praedestinatio, proprie accepta, est quaedam divina praeordinatio ab aeterno de his quae per gratiam Dei sunt fienda in tempore. Est autem hoc in tempore factum per gratiam unionis a Deo, ut homo esset Deus et Deus esset homo. Nec potest dici quod Deus ab aeterno non praeordinaverit hoc se facturum in tempore, quia sequeretur quod divinae menti aliquid accideret de novo. Et oportet dicere quod ipsa unio naturarum in persona Christi cadat sub aeterna Dei praedestinatione. Et ratione huius Christus dicitur esse praedestinatus. (IIIa q. 24 a. 1 co.)

Zoals uit het eerste deel (23e Kw., 2e Art.) blijkt, is de voorbestemming eigenlijk genomen een goddelijke van eeuwigheid voorafgaande verordening over wat door Gods genade in de tijd moet geschieden. Nu gebeurde het door de genade der vereniging in de tijd door God, dat een mens God en God mens was. Men kan ook niet zeggen, dat God niet van eeuwigheid vooraf vaststelde dat Hij dat in de tijd zou doen, omdat dan zou volgen, dat er iets nieuws kwam in Gods geest. Zo moet men dus zeggen, dat de vereniging zelf der naturen in Christus’ persoon onder Gods eeuwige voorbeschikking valt. En hierom wordt Christus voorbestemd genoemd.

Ad primum ergo dicendum quod apostolus ibi loquitur de praedestinatione qua nos praedestinamur ut simus filii adoptivi. Sicut autem Christus singulari modo prae aliis est Dei filius naturalis, ita quodam singulari modo est praedestinatus. (IIIa q. 24 a. 1 ad 1)

1 — De Apostel spreekt daar over de voorbestemming, waardoor wij worden voorbestemd om aangenomen zonen te zijn. Zoals echter Christus op bijzondere wijze boven anderen Gods natuurlijke Zoon is, is Hij ook bijzonder voorbestemd.

Ad secundum dicendum quod, sicut dicit Glossa Rom. I, quidam dixerunt praedestinationem illam intelligendam esse de natura, non de persona, quia scilicet humanae naturae facta est haec gratia ut uniretur filio Dei in unitate personae. Sed secundum hoc locutio apostoli est impropria, propter duo. Primo quidem, ratione communi. Non enim dicimus naturam alicuius praedestinari, sed personam, quia praedestinari est dirigi in salutem, quod quidem est suppositi agentis propter beatitudinis finem. Secundo, ratione speciali. Quia esse filium Dei non convenit humanae naturae, est enim haec falsa, natura humana est filius Dei. Nisi forte quis velit sic exponere, extorta expositione, qui praedestinatus est filius Dei in virtute, idest, praedestinatum est ut humana natura uniretur filio Dei in persona. Relinquitur ergo quod praedestinatio attribuatur personae Christi, non quidem secundum se, vel secundum quod subsistit in divina natura; sed secundum quod subsistit in humana natura. Unde, cum praedixisset apostolus, qui factus est ei ex semine David secundum carnem, subiunxit, qui praedestinatus est filius Dei in virtute, ut daret intelligere quod, secundum hoc quod est factus ex semine David secundum carnem, est praedestinatus filius Dei in virtute. Quamvis enim sit naturale illi personae secundum se consideratae quod sit filius Dei in virtute, non tamen est ei naturale secundum naturam humanam, secundum quam hoc sibi competit per gratiam unionis. (IIIa q. 24 a. 1 ad 2)

2 — Zoals de Glossa bij de Romeinenbrief (1, 4) zegt, beweerden sommigen, dat men deze voorbestemming niet als van de persoon, maar als van de natuur moest begrijpen, omdat namelijk aan de menselijke natuur deze genade gegeven was, dat zij met Gods Zoon in de eenheid van persoon verenigd was. Maar in deze opvatting zou de Apostel in oneigenlijke zin gesproken hebben. Om twee redenen. Ten eerste om een algemene, wij zeggen immers niet, dat iemands natuur, maar iemands persoon voorbestemd wordt, omdat voorbestemd worden betekent op de verlossing worden gericht, wat toekomt aan de drager, die werkt met de zaligheid als doel. Ten tweede om een bijzondere reden, want Gods Zoon te zijn komt niet toe aan de menselijke natuur; immers deze stelling zou onwaar zijn: de menselijke natuur is Gods Zoon. Tenzij iemand zeer gewrongen zou willen uitleggen: « die voorbestemd is om Gods Zoon te zijn in kracht », dwz. « het is voorbestemd, dat de menselijke natuur met Gods Zoon in persoon verenigd zou worden ». Er blijft dus over, dat men de voorbestemming aan Christus’ persoon toeschrijft, maar niet krachtens Hemzelf of zover Hij bestaat in de goddelijke, maar in de menselijke natuur. Daarom voegde de Apostel na gezegd te hebben: « die Hem naar het vlees uit Davids zaad geproten is » eraan toe: « die voorbestemd is om Gods Zoon te zijn in kracht », om te doen begrijpen, dat Hij, in zover Hij naar het vlees uit Davids zaad gesproten is, voorbestemd is om Gods Zoon te zijn in kracht. Want al is het die Persoon op zichzelf beschouwd natuurlijk Gods Zoon in kracht te zijn, naar de menselijke natuur is het Hem dat niet en komt het Hem door de genade der vereniging toe.

Ad tertium dicendum quod Origenes, super epistolam ad Rom., dicit hanc esse litteram apostoli, qui destinatus est filius Dei in virtute, ita quod non designetur aliqua antecessio. Et sic nihil habet difficultatis. Alii vero antecessionem quae designatur in hoc participio praedestinatus, referunt, non ad id quod est esse filius Dei, sed ad eius manifestationem, secundum illum consuetum modum loquendi in Scripturis quo res dicuntur fieri quando innotescunt, ut sit sensus quod Christus praedestinatus est manifestari filius Dei. Sed sic non proprie praedestinatio accipitur. Nam aliquis dicitur proprie praedestinari secundum quod dirigitur in finem beatitudinis. Beatitudo autem Christi non dependet ex nostra cognitione. Et ideo melius dicendum est quod illa antecessio quam importat hoc participium praedestinatus, non refertur ad personam secundum seipsam, sed ratione humanae naturae, quia scilicet persona illa etsi ab aeterno fuerit filius Dei, hoc tamen non fuit semper, quod subsistens in natura humana fuerit filius Dei. Unde dicit Augustinus, in libro de Praedest. Sanct., praedestinatus est Iesus ut qui futurus erat secundum carnem filius David, esset tamen in virtute filius Dei. Et est considerandum quod, licet hoc participium praedestinatus importet antecessionem, sicut et hoc participium factus, aliter tamen et aliter. Nam fieri pertinet ad ipsam rem secundum quod in se est, praedestinari autem pertinet ad aliquem secundum quod est in apprehensione alicuius praeordinantis. Id autem quod subest alicui formae vel naturae secundum rem, potest apprehendi vel prout est sub forma illa, vel etiam absolute. Et quia absolute non convenit personae Christi quod incoeperit esse filius Dei, convenit autem ei secundum quod intelligitur vel apprehenditur ut in natura humana existens, quia scilicet hoc aliquando incoepit esse quod in natura humana existens esset filius Dei, ideo magis est haec vera, Christus est praedestinatus filius Dei, quam ista, Christus est factus filius Dei. (IIIa q. 24 a. 1 ad 3)

3 — Origenes zegt in zijn uitleg op de Brief aan de Romeinen, 1, 4 (1° B.) dat de tekst luidt: « die bestemd is om in kracht Gods Zoon te zijn », zodat er geen voorafgaan wordt aangeduid; en zo heeft het niets geen moeilijkheid. Anderen echter laten het in het deelwoord voorbestemd aangegeven voorafgaan niet slaan op het Gods Zoon zijn, maar op de openbaring ervan, volgens de gewone spreekwijze der Schriften, waardoor men zegt dat dingen gebeuren, als zij bekend worden. De betekenis is dan, dat Christus voorbestemd is om als Gods Zoon geopenbaard te worden. Maar dan neemt men de voorbestemming niet in eigenlijke zin, want dat wordt van iemand gezegd in zover hij gericht wordt op de zaligheid als doel; en Christus' zaligheid hangt van onze kennis niet af. Beter is het dus te zeggen, dat het in het deelwoord voorbestemd aangegeven voorafgaan niet op de persoon om zichzelf slaat, maar om de menselijke natuur, want al was Hij van eeuwigheid Gods Zoon, het was niet van eeuwigheid zo, dat hij in de menselijke natuur bestaande Gods Zoon was. Daarom zegt Augustinus in het boek Over de Voorbestemming der Heiligen (15e H.): « Jesus is voorbestemd om als Hij naar het vlees Davids Zoon zou zijn toch Gods Zoon te zijn in kracht ». Men moet in aanmerking nemen, dat, al houdt het deelwoord voorbestemd evenals het andere geworden een voorafgaan in, het toch op verschillende manieren is. Want worden behoort tot het ding in zover het in zichzelf is, maar voorbestemd worden tot iemand, voorzover hij bestaat in de kennis van de voorbestemmende. Wat echter in werkelijkheid onder een vorm of natuur bestaat, kan onder die vorm bestaand worden gekend of absoluut. En omdat het Christus' persoon absoluut genomen niet toekomt te beginnen Gods Zoon te zijn, maar wel in zover Hij begrepen of gekend wordt als bestaand in de menselijke natuur, omdat het eenmaal begon waar te zijn, dat iemand in de menselijke natuur bestaand Gods Zoon was, is het meer waar, dat Christus voorbestemd is tot Zoon Gods, dan dat Christus Gods Zoon is geworden.

Articulus 2.
Is de stelling: Christus als mens is voorbestemd om Gods Zoon te zijn, onwaar?

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod haec sit falsa, Christus, secundum quod homo, est praedestinatus esse filius Dei. Hoc enim est unusquisque secundum aliquod tempus quod est praedestinatus esse, eo quod praedestinatio Dei non fallitur. Si ergo Christus, secundum quod homo, est praedestinatus filius Dei, videtur sequi quod sit filius Dei secundum quod homo. Hoc autem est falsum. Ergo et primum. (IIIa q. 24 a. 2 arg. 1)

1 — Want alles is gedurende enigen tijd datgene, waartoe het is voorbestemd, omdat Gods voorbeschikking niet faalt. Is Christus dus als mens voorbestemd om Gods Zoon te zijn, dan schijnt daaruit te volgen, dat Hij als mens Gods Zoon is. En dat is onwaar. Dus ook de eerste stelling.

Praeterea, illud quod convenit Christo secundum quod homo, convenit cuilibet homini, eo quod ipse est unius speciei cum aliis hominibus. Si ergo Christus, secundum quod homo, est praedestinatus esse filius Dei, sequetur quod cuilibet homini hoc conveniat. Hoc autem est falsum. Ergo et primum. (IIIa q. 24 a. 2 arg. 2)

2 — Wat Christus als mens toekomt, komt iedere mens toe, omdat Hij van hetzelfde soort is als de andere mensen. Is dus Christus als mens voorbestemd om Gods Zoon te zijn, dan zou volgen, dat dit iedere mens toekwam. Maar dat is onwaar. Dus ook het eerste.

Praeterea, hoc ab aeterno praedestinatur quod est aliquando fiendum in tempore. Sed magis est haec vera, filius Dei factus est homo, quam ista, homo factus est filius Dei. Ergo magis est haec vera, Christus, secundum quod filius Dei, est praedestinatus esse homo, quam e converso, Christus, secundum quod homo, praedestinatus est esse filius Dei. (IIIa q. 24 a. 2 arg. 3)

3 — Datgene wordt van eeuwigheid voorbeschikt, wat eens in de tijd moet geschieden. Nu is deze stelling: Gods Zoon is mens geworden, meer waar dan deze: een mens is God geworden. Dus deze stelling: Christus als Gods Zoon is voorbestemd om mens te worden, meer dan deze: Christus als mens is voorbestemd om Zoon Gods te zijn.

Sed contra est quod dicit Augustinus, in libro de Praedest. Sanct., ipsum dominum gloriae, inquantum homo factus est Dei filius, praedestinatum esse dicimus. (IIIa q. 24 a. 2 s. c.)

Maar daartegenover staat, dat Augustinus in het boek Over de Voorbestemming der Heiligen (15e H.) zegt: « De Heer der heerlijkheid zelf noemen wij voorbestemd, in zover Hij als mens Zoon Gods begon te zijn ».

Respondeo dicendum quod in praedestinatione duo possunt considerari. Unum quidem ex parte ipsius praedestinationis aeternae, et secundum hoc importat antecessionem quandam respectu eius quod sub praedestinatione cadit. Alio modo potest considerari secundum effectum temporalem, qui quidem est aliquod gratuitum Dei donum. Dicendum est ergo quod secundum utrumque istorum attribuitur praedestinatio Christo ratione solius humanae naturae, nam humana natura non semper fuit verbo unita; et ei etiam per gratiam hoc est collatum, ut filio Dei in persona uniretur. Et ideo solum ratione naturae humanae praedestinatio competit Christo. Unde Augustinus dicit, in libro de Praedest. Sanct., praedestinata est ista humanae naturae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur altius non haberet. Hoc autem dicimus convenire alicui secundum quod homo, quod convenit ei ratione humanae naturae. Et ideo dicendum est quod Christus, secundum quod homo, est praedestinatus esse filius Dei. (IIIa q. 24 a. 2 co.)

Twee dingen kan men bij de voorbestemming in aanmerking nemen. Een van de kant der eeuwige voorbestemming zelf; en in zover brengt zij een voorafgaan mee ten opzichte van wat onder de voorbestemming valt. Zij kan ook op een andere manier beschouwd worden naar het in de tijd bestaande gevolg, dat een onverdiende gave Gods is. Nu moet men zeggen, dat in beide gevallen de voorbestemming alleen naar de menselijke natuur aan Christus toegeschreven wordt, want zij was niet altijd met het Woord verenigd en door genade is het haar gegeven om met Gods Zoon in persoon verenigd te worden. En daarom komt de voorbestemming alleen naar de menselijke natuur aan Christus toe. Daarom zegt Augustinus in het boek Over de voorbestemming der Heiligen (t. a. pl.): « Aan de menselijke natuur was die zo grote en zo verheven en zo grootse verheffing voorbestemd, dat er niets was boven datgene, waartoe zij verheven werd ». Nu zeggen wij, dat iets iemand als mens toekomt, als het hem toekomt om de menselijke natuur. Daarom moet men zeggen, dat « Christus als mens voorbestemd is om Gods Zoon te zijn ».

Ad primum ergo dicendum quod, cum dicitur, Christus, secundum quod homo, est praedestinatus esse filius Dei, haec determinatio secundum quod homo potest referri ad actum significatum per participium dupliciter. Uno modo, ex parte eius quod materialiter cadit sub praedestinatione. Et hoc modo est falsa. Est enim sensus quod praedestinatum sit ut Christus, secundum quod homo, sit filius Dei. Et in hoc sensu procedit obiectio. Alio modo, potest referri ad ipsam propriam rationem actus, prout scilicet praedestinatio importat in sui ratione antecessionem et effectum gratuitum. Et hoc modo convenit Christo praedestinatio ratione humanae naturae, ut dictum est. Et secundum hoc dicitur praedestinatus secundum quod homo. (IIIa q. 24 a. 2 ad 1)

1 — Zegt men, dat Christus als mens is voorbestemd om Gods Zoon te zijn, dan kan men het als mens op twee manieren met de door het deelwoord aangegeven daad in verband brengen. Ten eerste van de kant van het ding dat onder de voorbestemming valt; en dan is het onwaar. Want dan zou de betekenis zijn, dat er voorbestemd is, dat Christus als mens Gods Zoon zou zijn. En van deze betekenis gaat de moeilijkheid uit. In een ander verband kan men het brengen met de eigen aard zelf van de daad, in zover voorbestemming uiteraard een voorafgaan en een onverdiend geschenk insluit. En zo komt de voorbestemming aan Christus toe om de menselijke natuur, zoals is gezegd (in de Leerstelling). En zo heet Hij als mens voorbestemd.

Ad secundum dicendum quod aliquid potest convenire alicui homini ratione humanae naturae dupliciter. Uno modo, sic quod humana natura sit causa illius, sicut esse risibile convenit Socrati ratione humanae naturae, ex cuius principiis causatur. Et hoc modo praedestinatio non convenit nec Christo nec alteri homini ratione humanae naturae. Et in hoc sensu procedit obiectio. Alio modo dicitur aliquid convenire alicui ratione humanae naturae, cuius humana natura est susceptiva. Et sic dicimus Christum esse praedestinatum ratione humanae naturae, quia praedestinatio refertur ad exaltationem humanae naturae in ipso, sicut dictum est. (IIIa q. 24 a. 2 ad 2)

2 — Op twee manieren kan iets iemand toekomen om de menselijke natuur. Ten eerste zo, dat de menselijke natuur er oorzaak van is, zoals kunnen lachen aan Socrates toekomt om de menselijke natuur, wier beginselen dat veroorzaken. En zo komt de voorbestemming noch Christus noch een ander mens om de menselijke natuur toe; en hiervan gaat de moeilijkheid uit. Ten tweede zegt men, dat iemand iets om de menselijke natuur toekomt, omdat zijn menselijke natuur het ontvangt. En zo noemen wij Christus voorbestemd om de menselijke natuur, omdat dit zich betrekt op de verheffing der menselijke natuur in Hem, zoals werd gezegd.

Ad tertium dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de Praedest. Sanct., ipsa est illa ineffabiliter facta hominis a Deo verbo susceptio singularis, ut filius hominis simul propter susceptum hominem, et filius Dei propter suscipientem unigenitum Deum, veraciter et proprie diceretur. Et ideo, quia illa susceptio sub praedestinatione cadit tanquam gratuita, utrumque potest dici, quod et filius Dei praedestinatus sit esse homo, et filius hominis praedestinatus sit esse filius Dei. Quia tamen gratia non est facta filio Dei ut esset homo, sed potius humanae naturae ut filio Dei uniretur, magis proprie potest dici quod Christus, secundum quod homo, est praedestinatus esse filius Dei, quam quod Christus, secundum quod filius Dei, sit praedestinatus esse homo. (IIIa q. 24 a. 2 ad 3)

3 — Zoals Augustinus in het boek Over de Voorbestemming der Heiligen (t. a. pl.) zegt, « bestaat de bijzondere op onuitsprekelijke manier geschiede aanneming van de mens door Gods Woord hierin, dat Hij tegelijk in waren en eigenlijke zin om de aangenomen mensenzoon en om de eniggeboren God die aanneemt Zoon Gods werd genoemd ». Daarom kan men, waar dit aannemen als iets onverdiends onder de voorbestemming valt, beide dingen zeggen: en dat Gods Zoon voorbestemd is om mensen te zijn, en dat de mensenzoon voorbestemd is om Gods Zoon te zijn. Omdat er echter aan Gods Zoon geen genade is gegeven om mensen te zijn, maar eerder aan de menselijke natuur om met Hem verenigd te worden, kan men in meer eigenlijke zin zeggen, dat Christus als mens is voorbestemd om Gods Zoon te zijn, dan dat Christus als Zoon Gods is voorbestemd om mensen te zijn.

Articulus 3.
Is Christus’ voorbestemming het toonbeeld van de onze?

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod Christi praedestinatio non sit exemplar nostrae praedestinationis. Exemplar enim praeexistit exemplato. Nihil autem praeexistit aeterno. Cum ergo praedestinatio nostra sit aeterna, videtur quod praedestinatio Christi non sit exemplar nostrae praedestinationis. (IIIa q. 24 a. 3 arg. 1)

1 — Men beweert dat Christus’ voorbestemming geen voorbeeld van de onze is. Want het voorbeeld bestaat voor wat ernaar gemaakt is. Nu bestaat er niets voor iets eeuwigs. Omdat onze voorbestemming echter eeuwig is, schijnt die van Christus geen voorbeeld van de onze te zijn.

Praeterea, exemplar ducit in cognitionem exemplati. Sed non oportuit quod Deus duceretur in cognitionem nostrae praedestinationis ex aliquo alio, cum dicatur Rom. VIII, quos praescivit, hos et praedestinavit. Ergo praedestinatio Christi non est exemplar nostrae praedestinationis. (IIIa q. 24 a. 3 arg. 2)

2 — Het voorbeeld doet datgene wat ernaar gemaakt is kennen. Maar God moest niet door iets anders tot het kennen van onze voorbestemming worden gebracht, omdat in de Romeinenbrief (8, 29) wordt gezegd: « Die Hij van tevoren kende, heeft Hij ook voorbestemd ». Dus is Christus’ voorbestemming geen voorbeeld van de onze.

Praeterea, exemplar est conforme exemplato. Sed alterius rationis videtur esse praedestinatio Christi quam praedestinatio nostra, quia nos praedestinamur in filios adoptivos, Christus autem est praedestinatus filius Dei in virtute, ut dicitur Rom. I. Ergo eius praedestinatio non est exemplar nostrae praedestinationis. (IIIa q. 24 a. 3 arg. 3)

3 — Het voorbeeld komt met datgene, wat ernaar gemaakt wordt, overeen. Nu schijnt echter Christus’ voorbestemming van anderen aard dan de onze te zijn, want wij worden voorbestemd om aangenomen zonen te zijn, maar Christus om « in kracht Gods Zoon te zijn », zoals in de Romeinenbrief (1, 4) wordt gezegd. Dus is Zijn voorbestemming geen voorbeeld van de onze.

Sed contra est quod dicit Augustinus, in libro de Praedest. Sanct., est praeclarissimum lumen praedestinationis et gratiae ipse salvator, ipse mediator Dei et hominum, homo Christus Iesus. Dicitur autem lumen praedestinationis et gratiae inquantum per eius praedestinationem et gratiam manifestatur nostra praedestinatio, quod videtur ad rationem exemplaris pertinere. Ergo praedestinatio Christi est exemplar nostrae praedestinationis. (IIIa q. 24 a. 3 s. c.)

Maar daartegenover staat, dat Augustinus in het boek Over de Voorbestemming der Heiligen (15e H.) zegt: « Het glanzende licht van onze voorbestemming en genade is de Verlosser zelf, de middelaar tussen God en de mensen, de mens Christus Jesus ». Nu wordt Hij licht van onze voorbestemming en genade genoemd, in zover door Zijn voorbestemming en genade onze voorbestemming bekend wordt gemaakt; en dat schijnt onder het begrip voorbeeld te vallen. Dus is Christus’ voorbestemming het voorbeeld van de onze.

Respondeo dicendum quod praedestinatio dupliciter potest considerari. Uno modo, secundum ipsum actum praedestinantis. Et sic praedestinatio Christi non potest dici exemplar nostrae praedestinationis, uno enim modo, et eodem actu aeterno, praedestinavit Deus nos et Christum. Alio modo potest praedestinatio considerari secundum id ad quod aliquis praedestinatur, quod est praedestinationis terminus et effectus. Et secundum hoc praedestinatio Christi est exemplar nostrae praedestinationis. Et hoc dupliciter. Primo quidem, quantum ad bonum ad quod praedestinamur. Ipse enim praedestinatus est ad hoc quod esset Dei filius naturalis, nos autem praedestinamur ad filiationem adoptionis, quae est quaedam participata similitudo filiationis naturalis. Unde dicitur Rom. VIII, quos praescivit, hos et praedestinavit conformes fieri imaginis filii eius. Alio modo, quantum ad modum consequendi istud bonum, quod est per gratiam. Quod quidem in Christo est manifestissimum, quia natura humana in ipso, nullis suis praecedentibus meritis, unita est filio Dei. Et de plenitudine gratiae eius nos omnes accepimus, ut dicitur Ioan. I. (IIIa q. 24 a. 3 co.)

De voorbestemming kan op twee manieren worden beschouwd. Ten eerste naar de daad zelf van Hem die voorbestemt. En zo kan men de voorbestemming van Christus geen toonbeeld van de onze noemen, want op dezelfde manier en door één daad gaf God ons en Christus de voorbestemming. Op een andere manier kan de voorbestemming beschouwd worden naar datgene, waartoe iemand wordt voorbestemd en wat de eindterm en het doel ervan is. En in dit opzicht is Christus’ voorbestemming het toonbeeld van de onze, en wel in twee opzichten. Ten eerste wat het goed betreft, waartoe wij worden voorbestemd. Want Hij is hiertoe voorbestemd, dat Hij Gods natuurlijke, maar wij om Gods aangenomen te zijn, wat een door deelhebbing verkregen gelijkenis is met het natuurlijke zoonschap. Daarom lezen wij in de Romeinenbrief (8, 29): « Die Hij te voren heeft gekend, heeft Hij voorbestemd om gelijk te worden aan het beeld van Zijn Zoon ». Daarnaast wat de wijze waarop wij dat goed verkrijgen betreft, namelijk door de genade. En dat is in Christus allerduidelijkst: want in Hem is de menselijke natuur geheel zonder voorafgaande verdiensten, met Gods Zoon verenigd. « En van de volheid van Zijn genade hebben wij allen ontvangen », zoals bij Johannes (1, 16) staat.

Ad primum ergo dicendum, quod illa ratio procedit ex parte ipsius actus praedestinantis. (IIIa q. 24 a. 3 ad 1)

1 — Deze moeilijkheid gaat uit van de daad zelf van Hem, die voorbeschikt.

Et similiter dicendum ad secundum. (IIIa q. 24 a. 3 ad 2)

2 — Hier is hetzelfde antwoord te geven.

Ad tertium dicendum quod non est necessarium quod exemplatum exemplari quantum ad omnia conformetur, sed sufficit quod aliqualiter exemplatum imitetur suum exemplar. (IIIa q. 24 a. 3 ad 3)

3 — Het is niet nodig, dat het voorbeeld in alles aan wat ernaar gemaakt wordt gelijk is; maar het is voldoende dat het gemaakte enigszins op zijn voorbeeld gelijkt.

Articulus 4.
Is Christus’ voorbestemming de oorzaak van de onze?

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod praedestinatio Christi non sit causa nostrae praedestinationis. Aeternum enim non habet causam. Sed praedestinatio nostra est aeterna. Ergo praedestinatio Christi non est causa nostrae praedestinationis. (IIIa q. 24 a. 4 arg. 1)

1 — Men beweert, dat Christus’ voorbestemming niet de oorzaak van de onze is. Want het eeuwige heeft geen oorzaak. Nu is onze voorbestemming eeuwig en dus is die van Christus er de oorzaak niet van.

Praeterea, illud quod dependet ex simplici Dei voluntate, non habet aliam causam nisi Dei voluntatem. Sed praedestinatio nostra ex simplici voluntate Dei dependet, dicitur enim Ephes. I, praedestinati secundum propositum eius, qui omnia operatur secundum consilium voluntatis suae. Ergo praedestinatio Christi non est causa nostrae praedestinationis. (IIIa q. 24 a. 4 arg. 2)

2 — Wat onvoorwaardelijk van Gods Wil afhangt, heeft geen andere oorzaak buiten Gods Wil. Nu hangt onze voorbestemming onvoorwaardelijk van Gods Wil af, omdat in de Ephesiërsbrief (1, 11) wordt gezegd: « Voorbestemd volgens de plannen van Hem, die alles uitwerkt naar Zijn wilsbesluit ». Dus is Christus’ voorbestemming geen oorzaak van de onze.

Praeterea, remota causa, removetur effectus. Sed, remota praedestinatione Christi, non removetur nostra praedestinatio, quia etiam si filius Dei non incarnaretur, erat alius modus possibilis nostrae salutis, ut Augustinus dicit, in libro de Trin. Praedestinatio ergo Christi non est causa nostrae praedestinationis. (IIIa q. 24 a. 4 arg. 3)

3 — Neemt men de oorzaak weg, dan neemt men het gevolg ook weg. Wordt nu Christus’ voorbestemming weggenomen, dan verdwijnt daarmee de onze niet; want al was Gods Zoon geen mens geworden, dan konden wij nog op een andere manier worden gered, zoals Augustinus in het boek Over de Drievuldigheid (13e B., 10e H.) zegt. Dus is Christus’ voorbestemming geen oorzaak van de onze.

Sed contra est quod dicitur Ephes. I, praedestinavit nos in adoptionem filiorum per Iesum Christum. (IIIa q. 24 a. 4 s. c.)

Maar daartegenover staat, wat in de Ephesiërsbrief (1, 5) wordt gezegd: « Hij heeft ons voorbestemd om door Jezus Christus als zonen aangenomen te worden ».

Respondeo dicendum quod, si consideretur praedestinatio secundum ipsum praedestinationis actum, praedestinatio Christi non est causa praedestinationis nostrae, cum uno et eodem actu Deus praedestinaverit Christum et nos. Si autem consideretur praedestinatio secundum terminum praedestinationis, sic praedestinatio Christi est causa nostrae praedestinationis, sic enim Deus praeordinavit nostram salutem, ab aeterno praedestinando, ut per Iesum Christum compleretur. Sub praedestinatione enim aeterna non solum cadit id quod est fiendum in tempore, sed etiam modus et ordo secundum quod est complendum ex tempore. (IIIa q. 24 a. 4 co.)

Beschouwen wij de voorbestemming naar de daad zelf ervan, dan is die van Christus geen oorzaak van de onze, omdat God met dezelfde daad Christus en ons heeft voorbestemd. Wordt zij echter naar haar eindterm beschouwd, dan is Christus’ voorbestemming zo oorzaak van de onze; want God heeft zo ons heil te voren vastgesteld, dat Hij van eeuwigheid de bewerking ervan door Jezus Christus voorbestemde. Want onder de eeuwige voorbestemming valt niet alleen datgene wat in de tijd moet geschieden, maar ook de manier en orde waarop het in de tijd gebeuren moet.

Ad primum ergo et secundum dicendum quod rationes illae procedunt de praedestinatione secundum praedestinationis actum. (IIIa q. 24 a. 4 ad 1)

1 — Deze redeneringen gaan uit van de voorbestemming als daad genomen.

Ad tertium dicendum quod, si Christus non fuisset incarnandus, Deus praeordinasset homines salvari per aliam causam. Sed quia praeordinavit incarnationem Christi, simul cum hoc praeordinavit ut esset causa nostrae salutis. (IIIa q. 24 a. 4 ad 2)

2 — Was Christus niet mens geworden, dan had God te voren vastgesteld dat de mens door een andere oorzaak moest worden gered. Omdat Hij echter de menswording van Christus vaststelde, heeft Hij tegelijk voorbestemd dat dit de oorzaak van ons heil moest zijn.