Tertia Pars. Quaestio 22.
Over het Priesterschap van Christus .

Prooemium

Deinde considerandum est de sacerdotio Christi. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum conveniat Christo esse sacerdotem. Secundo, de hostia huius sacerdotis. Tertio, de effectu huius sacerdotii. Quarto, utrum effectus sacerdotii eius pertineat ad ipsum, vel solum ad alios. Quinto, de aeternitate sacerdotii eius. Sexto, utrum debeat dici sacerdos secundum ordinem Melchisedech. (IIIa q. 22 pr.)

Vervolgens moeten wij over het priesterschap van Christus spreken. En daarover stellen wij ons zes vragen: 1. Kwam het Christus toe priester te zijn? 2. Over het offer van dezen priester. 3. Over de vruchten van dit priesterschap. 4. Betreffen de vruchten van Zijn priesterschap Hemzelf of alleen anderen? 5. Over de eeuwigheid van Zijn priesterschap. 6. Moet Hij “priester naar de orde van Melchisedech” worden genoemd?

Articulus 1.
Kwam het Christus toe priester te zijn?

Ad primum sic proceditur. Videtur quod Christo non conveniat esse sacerdotem. Sacerdos enim est minor Angelo, unde dicitur Zach. III, ostendit mihi Deus sacerdotem magnum stantem coram Angelo domini. Sed Christus est maior Angelis, secundum illud Heb. I, tanto melior Angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen hereditavit. Ergo Christo non convenit esse sacerdotem. (IIIa q. 22 a. 1 arg. 1)

1 — Men beweert dat het Christus niet toekomt priester te zijn. Want een priester staat lager dan een engel, zodat bij Zacharias (3, 1) wordt gezegd: « God toonde mij de hoogepriester staande voor Gods engel ». Nu is Christus boven de engelen volgens de Hebreeënbrief (1, 4): « Even hoog staat Hij boven de engelen, als de naam die Hij ontving voortreffelijker is dan de hunne ». Dus komt het Christus niet toe priester te zijn.

Praeterea, ea quae fuerunt in veteri testamento, fuerunt figurae Christi, secundum illud Coloss. II, quae sunt umbra futurorum, corpus autem Christi. Sed Christus non traxit carnis originem ex sacerdotibus veteris legis, dicit enim apostolus, Heb. VII, manifestum est quod ex Iuda ortus sit dominus noster, in qua tribu nihil de sacerdotibus Moyses locutus est. Ergo Christo non convenit esse sacerdotem. (IIIa q. 22 a. 1 arg. 2)

2 — Wat onder het oude Verbond bestond was een voorafbeelding van Christus volgens de Brief aan de Colossensen (2, 17): « Zij zijn een schaduwbeeld van de toekomstige dingen, maar de werkelijkheid is van Christus ». Nu werd Christus naar het vlees niet uit de priesters van het Oude verbond geboren, want de Apostel zegt in de Hebreeënbrief (7, 14): « Het is duidelijk, dat de Heer uit de stam van Juda geboren is, terwijl Moses niets over priesters uit deze stam gezegd heeft ». Dus komt het Christus niet toe priester te zijn.

Praeterea, in veteri lege, quae est figura Christi, non est idem legislator et sacerdos, unde dicit dominus ad Moysen, legislatorem, Exod. XXVIII, applica Aaron, fratrem tuum, ut sacerdotio fungatur mihi. Christus autem est lator novae legis, secundum illud Ierem. XXXI, dabo leges meas in cordibus eorum. Ergo Christo non convenit esse sacerdotem. (IIIa q. 22 a. 1 arg. 3)

3 — Onder het Oude Verbond, dat een voorafbeelding van Christus is, waren priester en wetgever niet dezelfde; en daarom zegt de Heer tot de wetgever Moses in Exodus (28, 1): « Breng Uw broeder Aaron naar voren, dat hij Mij als priester diene ». Nu is Christus de gever van de nieuwe wet naar het woord van Jeremias (31, 33): « Ik zal Mijn wet in hun harten geven ». Dus komt het Christus niet toe priester te zijn.

Sed contra est quod dicitur Heb. IV, habemus pontificem qui penetravit caelum, Iesum, filium Dei. (IIIa q. 22 a. 1 s. c.)

Maar daartegenover staat dat in de Hebreeënbrief (4, 14) wordt gezegd: « Wij hebben een hogepriester, die de hemel is binnengegaan, Jezus de Zoon van God ».

Respondeo dicendum quod proprium officium sacerdotis est esse mediatorem inter Deum et populum, inquantum scilicet divina populo tradit, unde sacerdos dicitur quasi sacra dans, secundum illud Malach. II, legem requirent ex ore eius, scilicet sacerdotis; et iterum inquantum preces populi Deo offert, et pro eorum peccatis Deo aliqualiter satisfacit; unde apostolus dicit, Heb. V, omnis pontifex ex hominibus assumptus, pro hominibus constituitur in his quae sunt ad Deum, ut offerat dona et sacrificia pro peccatis. Hoc autem maxime convenit Christo. Nam per ipsum dona hominibus sunt collata, secundum illud II Pet. I, per quem, scilicet Christum, maxima et pretiosa nobis promissa donavit, ut per haec efficiamini divinae consortes naturae. Ipse etiam humanum genus Deo reconciliavit, secundum illud Coloss. I, in ipso, scilicet Christo, complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliare omnia. Unde Christo maxime convenit esse sacerdotem. (IIIa q. 22 a. 1 co.)

De eigenlijke taak van een priester is bemiddelaar te zijn tussen God en de mensen, in zover hij namelijk goddelijke dingen aan de mensen geeft; en daarom wordt hij sacerdos genoemd als sacra dans, (het heilige gevend) volgens Malachias (2, 7): « Zij zullen de Wet verwachten (te horen) uit de mond van de priester »; en ook in zover hij de gebeden sacerdotibus Moyses locutus est ». Ergo Christo non convenit esse sacerdotem. van het volk aan God opdraagt en enigszins tegenover God voor hun zonden voldoet; en daarom zegt de Apostel in de Hebreeënbrief (5, 1): « Iedere hogepriester wordt uit het midden der mensen gekozen en ten bate der mensen aangesteld voor hun betrekkingen tot God om gaven en offers te brengen voor hun zonden ». Dit nu komt in de hoogste mate aan Christus toe. Want door Hem zijn er gaven aan de mensen geschonken volgens de Tweede Brief van Petrus (1, 4): « door Hem, namelijk Christus, heeft Hij ons de meest kostelijke en heerlijke beloften gedaan, dat gij hierdoor deelachtig zou worden aan Gods natuur ». Hij heeft ook het mensengeslacht met God verzoend volgens de Colossensenbrief (1, 19 en 20): « In Hem (namelijk Christus) heeft de gehele volheid van God willen wonen en door Hem alles met Zich verzoenen ». Daarom komt het in hoogste mate aan Christus toe priester te zijn.

Ad primum ergo dicendum quod potestas hierarchica convenit quidem Angelis, inquantum et ipsi sunt medii inter Deum et hominem, ut patet per Dionysium, in libro Cael. Hier., ita quod ipse sacerdos, inquantum est medius inter Deum et populum, Angeli nomen habet, secundum illud Malach. II, Angelus domini exercituum est. Christus autem maior Angelis fuit, non solum secundum divinitatem, sed etiam secundum humanitatem, inquantum habuit plenitudinem gratiae et gloriae. Unde etiam excellentiori modo hierarchicam seu sacerdotalem potestatem prae Angelis habuit, ita etiam quod ipsi Angeli fuerunt ministri sacerdotii eius, secundum illud Matth. IV, accesserunt Angeli et ministrabant ei. Secundum tamen passibilitatem, modico ab Angelis minoratus est, ut apostolus dicit, Heb. II. Et secundum hoc conformis fuit hominibus viatoribus in sacerdotio constitutis. (IIIa q. 22 a. 1 ad 1)

1 — Hierarchische macht hebben de engelen in zover zij tussen God en de mensen in staan, zoals Dionysius in het boek Over de Hemelse Hiërarchieën (9e H.) bewijst; zodat de priester als staand tussen God en mens de naam Engel draagt naar Malachias (2, 7): « Hij is de Engel van de Heer der heerscharen ». Maar Christus stond boven de Engelen, niet alleen naar Zijn goddelijke, maar ook naar Zijn menselijke natuur, in zover Hij de volheid van glorie en genade bezat. Dus had Hij op een boven de Engelen verheven manier hiërarchische of priesterlijke macht, zodat de Engelen zelfs dienaars waren van Zijn priesterschap naar Matthaeus (4, 11): « Engelen kwamen Hem dienen ». Maar door Zijn vermogen om te lijden « is Hij een korte tijd beneden hen gesteld », zoals de Apostel zegt, Hebreeënbrief (2, 9). En hierin was Hij aan de andere pelgrims naar de hemel die priester zijn gelijk.

Ad secundum dicendum quod, sicut dicit Damascenus, in III libro, quod in omnibus est simile, idem utique erit, et non exemplum. Quia igitur sacerdotium veteris legis erat figura sacerdotii Christi, noluit Christus nasci de stirpe figuralium sacerdotum, ut ostenderetur non esse omnino idem sacerdotium, sed differre sicut verum a figurali. (IIIa q. 22 a. 1 ad 2)

2 — Zoals Damascenus in het 3e boek (Over het Ware Geloof, 26e H.) zegt, « is wat in alles gelijkt, precies hetzelfde en geen voorbeeld ». Omdat nu het priesterschap der Oude Wet een beeld van dat van Christus was, wilde Christus niet uit het geslacht van die voorafbeeldende priesters geboren worden, om te tonen, dat het niet hetzelfde priesterschap was maar verschilde, als de werkelijkheid van het beeld.

Ad tertium dicendum quod, sicut supra dictum est, alii homines particulatim habent quasdam gratias, sed Christus, tanquam omnium caput, habet perfectionem omnium gratiarum. Et ideo, quantum ad alios pertinet, alius est legislator, et alius sacerdos, et alius rex, sed haec omnia concurrunt in Christo, tanquam in fonte omnium gratiarum. Unde dicitur Isaiae XXXIII, dominus iudex noster, dominus legifer noster, dominus rex noster, ipse veniet et salvabit nos. (IIIa q. 22 a. 1 ad 3)

3 — Alle mensen hebben zoals boven gezegd is (7e Kw., 7° Art., Antw. op de 1° B.; 10° Art.) afzonderlijk genaden, maar Christus als het hoofd van allen de volheid van alle genade. Wat anderen daarom betreft is de een wetgever en de ander priester en een derde koning, maar in Christus is dat alles tegelijk als in de bron van alle genaden. Daarom zegt Isaias (33, 22) « God onze rechter, God onze wetgever, God onze koning, Hij komt ons redden ».

Articulus 2.
Was Christus zelf tegelijk priester en offer?

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod ipse Christus non fuit simul sacerdos et hostia. Sacerdotis enim est hostiam occidere. Sed Christus non seipsum occidit. Ergo ipse non fuit simul sacerdos et hostia. (IIIa q. 22 a. 2 arg. 1)

1 — Men beweert, dat Christus zelf niet tegelijk priester en offer was. Want aan de priester komt het toe het offer te doden, maar Christus heeft zichzelf niet gedood. Dus was Hij geen priester en offer tegelijk.

Praeterea, sacerdotium Christi magis est simile sacerdotio Iudaeorum, quod erat a Deo institutum, quam sacerdotio gentilium, quo Daemones colebantur. In veteri autem lege nunquam homo in sacrificium offerebatur, quod maxime reprehenditur in sacrificiis gentilium, secundum illud Psalmi, effuderunt sanguinem innocentem filiorum suorum et filiarum suarum, quas sacrificaverunt sculptilibus Chanaan. Ergo in sacerdotio Christi non debuit esse ipse homo Christus hostia. (IIIa q. 22 a. 2 arg. 2)

2 — Christus’ priesterschap geleek meer op dat der Joden dat door God was ingesteld dan op dat der heidenen waardoor de duivelen werden vereerd. Nu werd echter onder de Oude Wet nooit een mens als offer opgedragen; maar dat juist wordt vooral in de offers der heidenen veroordeeld naar het Psalmwoord (Ps. 105, 38): « Het onschuldige bloed hebben zij vergoten van hun zonen en dochters, die zij aan Kanaäns afgoden offerden ». Dus moest bij Christus’ offer de mens Christus niet zelf het offer zijn.

Praeterea, omnis hostia, ex hoc quod Deo offertur, Deo sanctificatur. Sed ipsa Christi humanitas a principio fuit sanctificata et Deo coniuncta. Ergo non convenienter potest dici quod Christus, secundum quod homo, fuerit hostia. (IIIa q. 22 a. 2 arg. 3)

3 — Iedere offer wordt omdat het aan God wordt opgedragen aan Hem toegeheiligd. Nu was echter Christus’ mensheid van het begin af geheiligd en met God verenigd. Dus is het niet mogelijk op gepaste manier te zeggen, dat Christus als mens het offer was.

Sed contra est quod apostolus dicit, Ephes. V, Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis. (IIIa q. 22 a. 2 s. c.)

Maar daartegenover staat, dat de Apostel in de Ephesiërsbrief (5, 2) zegt: « Hij heeft ons liefgehad en Zich voor ons gegeven als gave en offer, tot een lieflijke geur voor God ».

Respondeo dicendum quod, sicut dicit Augustinus, in X de Civ. Dei, omne sacrificium visibile invisibilis sacrificii est sacramentum, idest sacrum signum. Est autem invisibile sacrificium quo homo spiritum suum offert Deo, secundum illud Psalmi; sacrificium Deo spiritus contribulatus. Et ideo omne illud quod Deo exhibetur ad hoc quod spiritus hominis feratur in Deum, potest dici sacrificium. Indiget igitur homo sacrificio propter tria. Uno quidem modo, ad remissionem peccati, per quod a Deo avertitur. Et ideo dicit apostolus, Heb. V, quod ad sacerdotem pertinet ut offerat dona et sacrificia pro peccatis. Secundo, ut homo in statu gratiae conservetur, semper Deo inhaerens, in quo eius pax et salus consistit. Unde et in veteri lege immolabatur hostia pacifica pro offerentium salute, ut habetur Levit. III. Tertio, ad hoc quod spiritus hominis perfecte Deo uniatur, quod maxime erit in gloria. Unde et in veteri lege offerebatur holocaustum, quasi totum incensum, ut dicitur Levit. I. Haec autem per humanitatem Christi nobis provenerunt. Nam primo quidem, nostra peccata deleta sunt, secundum illud Rom. IV, traditus est propter delicta nostra. Secundo, gratiam nos salvantem per ipsum accepimus, secundum illud Heb. V, factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae. Tertio, per ipsum perfectionem gloriae adepti sumus, secundum illud Heb. X, habemus fiduciam per sanguinem eius in introitum sanctorum, scilicet in gloriam caelestem. Et ideo ipse Christus, inquantum homo, non solum fuit sacerdos, sed etiam hostia perfecta, simul existens hostia pro peccato, et hostia pacificorum, et holocaustum. (IIIa q. 22 a. 2 co.)

Zoals Augustinus in De Stad Gods (10° B., 5° H.) zegt, « is iedere zichtbare offer het sacrament of heilig teken van een onzichtbare offer ». Het onzichtbare offer nu is dit, dat de mens zijn ziel aan God opdraagt naar het Psalmwoord (Ps. 50, 19): « Een offer voor God is een boetvaardige ziel ». En daarom kan alles wat hiertoe aan God wordt opgedragen, dat de geest van de mens naar Hem omhoog stijgt, een offer worden genoemd. Om drie redenen heeft nu de mens een offer nodig. Ten eerste tot vergeving van de zonde, waardoor hij zich van God afwendt. En daarom zegt de Apostel in de Hebreeënbrief (5, 1), dat het de taak van de priester is « offers en gaven voor de zonden op te dragen ». Ten tweede om in de staat van genade te blijven en altijd met God verbonden te zijn, in Wien zijn vrede en heil gelegen is. Daarom werden onder de Oude Wet vredeoffers opgedragen voor het heil van hen die offerden, zoals in Leviticus (3) staat. Ten derde, opdat de mensenziel volmaakt met God wordt verenigd, wat vooral in de hemel plaats zal grijpen. Daarom werden onder de Oude Wet zg. holocausta of offers die geheel verteerd werden opgedragen, zoals wij in Leviticus (1) lezen. Door Christus' mensheid nu krijgen wij deze dingen. Want vooreerst zijn onze zonden weggenomen naar de Romeinenbrief (4, 25): « Hij is overgeleverd om onze zonden ». Dan krijgen wij door Hem de genade, die ons redt volgens de Hebreeënbrief (5, 9): « Allen die Hem gehoorzamen is Hij oorzaak der redding geworden ». Ten derde krijgen wij door Hem de hemelse volmaaktheid naar de Hebreeënbrief (10, 19): « Wij hebben de zekerheid, dat door Zijn bloed de weg naar het Heiligdom, dwz. naar de hemelse heerlijkheid, open staat ». En daarom was Christus als mens niet alleen priester, maar ook offer en tegelijk een offer voor de zonden en een vredeoffer en een holocaustum.

Ad primum ergo dicendum quod Christus non se occidit, sed seipsum voluntarie morti exposuit, secundum illud Isaiae LIII, oblatus est quia ipse voluit. Et ideo dicitur seipsum obtulisse. (IIIa q. 22 a. 2 ad 1)

1 — Christus doodde zichzelf wel niet, maar gaf Zich vrijwillig prijs aan de dood volgens Isaïas (53, 7): « Hij werd geofferd, omdat Hij het zelf wilde ». En daarom zegt men, dat Hij Zichzelf heeft opgedragen.

Ad secundum dicendum quod Christi hominis occisio potest ad duplicem voluntatem comparari. Uno modo, ad voluntatem occidentium. Et sic non habuit rationem hostiae, non enim dicuntur occisores Christi hostiam Deo obtulisse, sed graviter deliquisse. Et huius peccati similitudinem gerebant impia gentilium sacrificia, quibus homines idolis immolabant. Alio modo potest considerari occisio Christi per comparationem ad voluntatem patientis, qui voluntarie se obtulit passioni. Et ex hac parte habet rationem hostiae. In quo non convenit cum sacrificiis gentilium. (IIIa q. 22 a. 2 ad 2)

2 — Het doden van de mens Christus kan men met een tweevoudige wil in verband brengen. Ten eerste met die van hen die Hem doodden. En zo heeft dit het karakter van een offer niet, want men kan niet zeggen dat zij God een offer opdroegen, maar zij begingen een zware misdaad. En de goddeloze offers der heidenen leken op deze zonde, omdat zij mensen aan de afgoden offerden. Men kan het doden van Christus ook met een andere wil in verband brengen, nl. die van de Lijder, die zich vrijwillig aan het lijden overgaf. En zo had het het karakter van een offer en komt het niet met de offers der heidenen overeen.

Articulus 3.
Is het uitboeten der zonden de vrucht van Christus’ priesterschap?

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod effectus sacerdotii Christi non sit expiatio peccatorum. Solius enim Dei est peccata delere, secundum illud Isaiae XLIII, ego sum qui deleo iniquitates tuas propter me. Sed Christus non est sacerdos secundum quod Deus, sed secundum quod homo. Ergo sacerdotium Christi non est expiativum peccatorum. (IIIa q. 22 a. 3 arg. 1)

1 — Men beweert, dat de vrucht van Christus’ priesterschap het uitboeten der zonden niet is. Want alleen God kan de zonden wegnemen volgens *Isaias* (43, 25): « Ik ben het, die om Mijzelf uw zonden verdelg ». Nu is Christus niet als God, maar als mens priester. Dus boet Zijn priesterschap geen zonden uit.

Praeterea, apostolus dicit, Heb. X, quod hostiae veteris testamenti non potuerunt perfectos facere, alioquin cessassent offerri, eo quod nullam haberent conscientiam peccati cultores sufficienter semel mundati; sed in ipsis commemoratio peccatorum per singulos annos fit. Sed similiter sub sacerdotio Christi fit commemoratio peccatorum, cum dicitur, dimitte nobis debita nostra, Matth. VI. Offertur etiam continue sacrificium in Ecclesia, unde ibidem dicitur, panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Ergo per sacerdotium Christi non expiantur peccata. (IIIa q. 22 a. 3 arg. 2)

2 — De Apostel zegt in de Hebreeënbrief (10, 1, 2, 3), dat de offers van het Oude Verbond « niemand volmaakt konden maken; anders had het offeren opgehouden, omdat de offeraars eens en voor al gereinigd zich van geen zonden meer waren bewust geweest; maar ieder jaar wordt de gedachte aan zonde opnieuw erdoor opgewekt ». Nu worden wij echter ook onder Christus’ priesterschap opnieuw aan de zonden herinnerd als wij zeggen: « Vergeef ons onze schulden ». (Matthaeus, 6, 12). Ook wordt er voortdurend in de Kerk een offer opgedragen zodat wij zeggen: (t. a pl. v. 11) « Geef ons heden ons dagelijks brood ». Dus worden door Christus’ priesterschap de zonden niet uitgebuit.

Praeterea, pro peccato in veteri lege maxime immolabatur hircus pro peccato principis, vel capra pro peccato alicuius de populo, vel vitulus pro peccato sacerdotis, ut patet Levit. IV. Sed Christus nulli horum comparatur, sed agno, secundum illud Ierem. XI ego quasi agnus mansuetus qui portatur ad victimam. Ergo videtur quod eius sacerdotium non sit expiativum peccatorum. (IIIa q. 22 a. 3 arg. 3)

3 — Voor de zonden werden onder de Oude Wet vooral een bok geofferd voor de zonden van een vorst of een geit voor die van een uit het volk of een kalf voor die van een priester, naar Leviticus (4, 3, 23, 28). Nu wordt Christus met geen van deze dieren vergeleken, maar met een lam naar Jeremias (11, 19): « Ik ben als een zachtmoedig lam, dat ten offer wordt gedragen ». Dus schijnt Zijn priesterschap geen zonden uit te boeten.

Sed contra est quod dicit apostolus, Heb. IX, sanguis Christi, qui per spiritum sanctum seipsum obtulit immaculatum Deo, emundabit conscientias nostras ab operibus mortuis, ad serviendum Deo viventi. Opera autem mortua dicuntur peccata. Ergo sacerdotium Christi habet virtutem emundandi peccata. (IIIa q. 22 a. 3 s. c.)

Maar daartegenover staat, dat de Apostel in de Hebreeënbrief (9, 14) zegt: « Het Bloed van Christus, die door de Heilige Geest zich als een smetteloos offer opdroeg aan God, zal ons geweten reinigen van dode werken om de levende God te dienen ». Nu worden de zonden dode werken genoemd. Dus heeft Christus’ priesterschap de kracht om van zonden te reinigen.

Respondeo dicendum quod ad perfectam peccatorum emundationem duo requiruntur, secundum quod duo sunt in peccato, scilicet macula culpae, et reatus poenae. Macula quidem culpae deletur per gratiam, qua cor peccatoris in Deum convertitur, reatus autem poenae totaliter tollitur per hoc quod homo Deo satisfacit. Utrumque autem horum efficit sacerdotium Christi. Nam virtute ipsius gratia nobis datur, qua corda nostra convertuntur ad Deum, secundum illud Rom. III, iustificati gratis per gratiam ipsius, per redemptionem quae est in Christo Iesu, quem proposuit Deus propitiatorem per fidem in sanguine ipsius. Ipse etiam pro nobis plenarie satisfecit, inquantum ipse languores nostros tulit, et dolores nostros ipse portavit. Unde patet quod Christi sacerdotium habet vim plenam expiandi peccata. (IIIa q. 22 a. 3 co.)

Twee dingen zijn nodig voor het volmaakte uitboeten der zonden in zover er twee dingen in de zonde zijn, de smet der schuld en de plicht een straf te ondergaan. Nu wordt de schuldsmets weggenomen door de genade, waardoor het hart van de zondaar tot God wordt bekeerd; maar het moeten ondergaan van een straf wordt hierdoor weggenomen, dat de mens aan God voldoening geeft. Nu heeft Christus’ priesterschap beiden bewerkt. Want door de kracht daarvan wordt ons de genade gegeven, waardoor onze harten tot God worden bekeerd naar de Romeinenbrief (3, 24, 25): « Om niet gerechtvaardigd door Zijn genade uit de kracht der verlossing door Christus Jesus, Dien God heeft aangewezen als zoenoffer door het geloof in Zijn bloed ». Ook heeft Hij ten volle voor ons voldaan in zover Hij onze zwakten torste en onze smarten droeg. Dus blijkt Zijn priesterschap volledig kracht te hebben om van zonden te reinigen.

Ad primum ergo dicendum quod, licet Christus non fuerit sacerdos secundum quod Deus, sed secundum quod homo, unus tamen et idem fuit sacerdos et Deus. Unde in synodo Ephesina legitur, si quis pontificem nostrum et apostolum fieri dicit non ipsum ex Deo verbum, sed quasi alterum praeter ipsum specialiter hominem ex muliere, anathema sit. Et ideo, inquantum eius humanitas operabatur in virtute divinitatis, illud sacrificium erat efficacissimum ad delenda peccata. Propter quod Augustinus dicit, in IV de Trin., ut, quoniam quatuor considerantur in omni sacrificio, cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur; idem ipse unus verusque mediator, per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offerebat, et quod offerebat. (IIIa q. 22 a. 3 ad 1)

1 — Al was Christus niet als God, maar als mens priester, toch was een en dezelfde persoon priester en God. Daarom lezen wij bij de Kerkvergadering van Ephese: « Als iemand zegt, dat niet Gods Woord zelf onze Priester en Apostel is geworden, maar naast Hem een uit de vrouw geboren mens, hij zij gebannen ». In zoverre daarom Zijn mensheid met de kracht der godheid werkte, was het offer in hoogste mate in staat de zonden weg te nemen. Daarom zegt Augustinus in het 4e boek Over de Drievuldigheid (14e H.): « Omdat er vier dingen bij een offer van belang zijn, aan wie, door wie, wat en voor wie het opgedragen wordt, moest de ene ware Middelaar, die ons door het offer van vrede met God verzoende, een blijven met Hem, aan wie en een worden met hen, voor wie Hij het opdroeg; en zelf de ene zijn, die opdroeg en opgedragen werd ».

Ad secundum dicendum quod peccata non commemorantur in nova lege propter inefficaciam sacerdotii Christi, quasi per ipsum non sufficienter expientur peccata, sed commemorantur quantum ad illos scilicet qui vel eius sacrificii nolunt esse participes, sicut sunt infideles, pro quorum peccatis oramus, ut convertantur; vel etiam quantum ad illos qui, post participationem huius sacrificii, ab eo deviant qualitercumque peccando. Sacrificium autem quod quotidie in Ecclesia offertur, non est aliud a sacrificio quod ipse Christus obtulit, sed eius commemoratio. Unde Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, sacerdos ipse Christus offerens, ipse et oblatio, cuius rei sacramentum quotidianum esse voluit Ecclesiae sacrificium. (IIIa q. 22 a. 3 ad 2)

2 — Wij worden onder de Nieuwe Wet niet aan de zonden herinnerd, omdat Christus’ priesterschap onvoldoende zou zijn en de zonden er niet voldoende door zouden worden uitboet; maar er wordt aan herinnerd ter wille van hen, die ofwel geen deel aan het offer willen hebben als de ongelovigen, voor wier bekering wij bidden ofwel die na aan het offer deel te hebben gehad zich ervan losmaken door welke zonde ook. Het offer echter, dat dagelijks in de Kerk wordt opgedragen, is geen ander offer dan wat Christus zelf opdroeg, maar de herinnering eraan. Daarom zegt Augustinus in de Stad Gods (10e B., 20e H.): « De offerende priester en de offerande is Christus zelf; en Hij wilde dat de dagelijkse herinnering eraan het offer der Kerk zou zijn ».

Ad tertium dicendum quod, sicut Origenes dicit, super Ioan., licet diversa animalia in lege offerrentur, quotidianum tamen sacrificium, quod offerebatur mane et vespere, erat agnus, ut habetur Num. XXVIII. Unde significabatur quod oblatio agni, idest Christi, esset sacrificium consummativum omnium aliorum. Et ideo Ioan. I dicitur, ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. (IIIa q. 22 a. 3 ad 3)

3 — Zoals Origenes in het Commentaar op Joannes zegt, was het dagelijks 's morgens en 's avonds opgedragen offer, al werden er verschillende dieren onder de Oude Wet geofferd, altijd een lam, zoals blijkt uit Numeri (28, 3, 4). Hierdoor werd aangeduid, dat het opdragen van een lam, namelijk Christus, het offer zou zijn, dat alle anderen vervolmaken zou. En daarom wordt bij Joannes (1, 29) gezegd: « Ziet het Lam Gods, ziet Hem, die de zonden der wereld wegneemt ».

Articulus 4.
Betrokken de vruchten van Christus’ priesterschap zich niet alleen op anderen, maar ook op Hemzelf?

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod effectus sacerdotii Christi non solum pertinuerit ad alios, sed etiam ad ipsum. Ad officium enim sacerdotis pertinet pro populo orare, secundum illud II Machab. I, orationem faciebant sacerdotes dum consummaretur sacrificium. Sed Christus non solum pro aliis oravit, sed etiam pro seipso, secundum quod supra dictum est, et sicut expresse dicitur, Heb. V, quod in diebus carnis suae preces supplicationesque ad eum qui possit illum salvum facere a morte, cum clamore valido et lacrimis obtulit. Ergo sacerdotium Christi habuit non solum in aliis, sed etiam in seipso effectum. (IIIa q. 22 a. 4 arg. 1)

1 — Men beweert, dat de vruchten van Christus’ priesterschap zich niet alleen op anderen betrok, maar ook op Hem zelf. Want het behoort tot de taak van een priester voor het volk te bidden volgens het 2° boek der Machabeeën (1, 23): « De priesters baden terwijl het offer werd voltrokken ». Nu bad Christus zoals boven is gezegd (21° Kw., 3° Art.), niet alleen voor anderen, maar ook voor Zichzelf, en dat wordt ook uitdrukkelijk in de Hebreeënbrief (5, 7) gezegd: « in de dagen van Zijn Vlees stierde Hij onder luid geroep en tranen gebeden en verzuchtingen op tot Hem, die Hem van de dood kon redden ». Dus droeg Christus’ priesterschap niet alleen in anderen, maar ook in Hemzelf vruchten.

Praeterea, Christus obtulit seipsum sacrificium in sua passione. Sed per passionem suam non solum aliis meruit, sed etiam sibi, ut supra habitum est. Ergo sacerdotium Christi non solum habuit effectum in aliis, sed etiam in seipso. (IIIa q. 22 a. 4 arg. 2)

2 — Christus droeg Zichzelf in Zijn lijden als offer op. Nu verdiende Hij door Zijn lijden niet alleen voor anderen, maar ook voor Zichzelf zoals boven is gezegd (19° Kw., 3° en 4° Art.). Dus droeg Zijn priesterschap niet alleen voor anderen, maar ook voor Hemzelf vruchten.

Praeterea, sacerdotium veteris legis fuit figura sacerdotii Christi. Sed sacerdos veteris legis non solum pro aliis, sed etiam pro seipso sacrificium offerebat, dicitur enim Levit. XVI, quod pontifex ingreditur sanctuarium ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu filiorum Israel. Ergo etiam sacerdotium Christi non solum in aliis, sed in seipso effectum habuit. (IIIa q. 22 a. 4 arg. 3)

3 — Het priesterschap der Oude Wet was een voorafbeelding van dat van Christus. Nu offerde een priester van de Oude Wet niet alleen voor anderen maar ook voor zichzelf, want in Leviticus (16, 17) wordt gezegd, dat « de priester het heiligdom binnengaat om te bidden voor zichzelf en zijn huis en de gehele vergadering van de kinderen van Israël ». Dus droeg Zijn priesterschap niet alleen vruchten in anderen, maar ook in Hemzelf.

Sed contra est quod in Ephesina synodo legitur, si quis dicit Christum pro se obtulisse oblationem, et non magis pro nobis solum (nec enim indiguit sacrificio qui peccatum nescit), anathema sit. Sed in sacrificio offerendo potissime sacerdotis consistit officium. Ergo sacerdotium Christi non habuit effectum in ipso Christo. (IIIa q. 22 a. 4 s. c.)

Maar daartegenover staat de tekst van de Kerkvergadering van Ephese: « Als iemand zegt, dat Christus voor Zichzelf offerde en niet alleen voor ons, (want Hij, die geen zonde kende, had geen offer nodig) die zij gebannen ». Nu ligt het ambt van een priester vooral in het opdragen van offers. Dus waren er geen vruchten van Christus’ priesterschap in Hem zelf.

Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, sacerdos constituitur medius inter Deum et populum. Ille autem indiget medio ad Deum qui per seipsum accedere ad Deum non potest, et talis sacerdotio subiicitur, effectum sacerdotii participans. Hoc autem Christo non competit, dicit enim apostolus, Heb. VII, accedens per seipsum ad Deum, semper vivens, ad interpellandum pro nobis. Et ideo Christo non competit effectum sacerdotii in se suscipere, sed potius ipsum aliis communicare. Primum enim agens in quolibet genere ita est influens quod non est recipiens in genere illo, sicut sol illuminat sed non illuminatur, et ignis calefacit sed non calefit. Christus autem est fons totius sacerdotii, nam sacerdos legalis erat figura ipsius; sacerdos autem novae legis in persona ipsius operatur, secundum illud II Cor. II, nam et ego, quod donavi, si quid donavi, propter vos, in persona Christi. Et ideo non competit Christo effectum sacerdotii suscipere. (IIIa q. 22 a. 4 co.)

Zoals werd gezegd (1e Art.), is een priester midden tussen God en de mensen in geplaatst. Nu heeft wie zelf niet tot God kan naderen een middelaar nodig; en zo iemand valt onder het bereik van het priesterschap door zijn vruchten te ontvangen. Maar dat kwam Christus niet toe, want de apostel zegt in de Hebreeënbrief (7, 25): « Door Zichzelf nadert Hij tot God, altijd levend om voor ons te bidden ». Dus ontving Christus de vruchten van Zijn priesterschap niet in Zichzelf, maar deelt ze aan anderen mee. Want de eerste, die in een bepaalde orde werkt, is zo machtig, dat hij in die orde zelf niets ontvangt, zoals de zon verlicht maar geen licht ontvangt en het vuur verwarmt maar geen warmte krijgt. Nu is Christus de bron van elk priesterschap, want het priesterschap der wet was een voorafbeelding van Hem en de priester van het nieuwe Verbond werkt in Zijn plaats volgens de Tweede Brief aan de Korinthiërs (2, 10): « Ik eveneens, als ik iets vergeef, indien ik om uwentwil iets vergeef, doe ik dat in Christus' naam ». En daarom kwam het Christus niet toe de vruchten van Zijn priesterschap zelf te ontvangen.

Ad primum ergo dicendum quod oratio, etsi conveniat sacerdotibus, non tamen est eorum officio propria, cuilibet enim convenit et pro se et pro aliis orare, secundum illud Iac. ult., orate pro invicem, ut salvemini. Et sic posset dici quod oratio qua Christus pro se oravit, non erat actus sacerdotii eius. Sed haec responsio videtur excludi per hoc quod apostolus, Heb. V, cum dixisset, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech, subdit, qui in diebus carnis suae preces etc., ut supra, et ita videtur quod oratio qua Christus oravit, ad eius sacerdotium pertineat. Et ideo oportet dicere quod alii sacerdotes effectum sacerdotii sui participant, non inquantum sacerdotes, sed inquantum peccatores, ut infra dicetur. Christus autem, simpliciter loquendo, peccatum non habuit, habuit tamen similitudinem peccati in carne, ut dicitur Rom. VIII. Et ideo non simpliciter dicendum est quod ipse effectum sacerdotii participaverit, sed secundum quid, scilicet secundum passibilitatem carnis. Unde signanter dicit, qui possit illum salvum facere a morte. (IIIa q. 22 a. 4 ad 1)

1 — Al komt het bidden de priesters toe, toch is het niet hun eigenlijke taak, want aan iedere komt het toe voor zichzelf en anderen te bidden naar Jacobus (5, 16): « Bidt voor elkaar, dat gij gered moogt worden ». En zo kan men zeggen, dat Christus gebed voor Zichzelf geen daad was van Zijn priesterschap. Maar dit antwoord schijnt uitgesloten te zijn, omdat de Apostel in de Hebreeënbrief (5, 6) aan de woorden: « Gij zijt priester in eeuwigheid volgens de orde van Melchisedech », toevoegt: « die in de dagen van Zijn vlees gebeden », enz.; en zo schijnt Christus’ gebed tot Zijn priesterschap te behoren. Daarom moeten wij zeggen, dat andere priesters niet als priesters, maar als zondaars de vruchten van hun ambt in zich ontvangen, zoals beneden zal worden gezegd (Antw. op de 3e B.). Maar zonder meer gezegd had Christus geen zonden, maar had Hij « in Zijn vlees de gelijkenis der zonde », zoals in de Romeinenbrief (8, 3) wordt gezegd. Daarom wordt er uitdrukkelijk gezegd: die Hem van de dood kon redden.

Ad secundum dicendum quod in oblatione sacrificii cuiuscumque sacerdotis duo possunt considerari, scilicet ipsum sacrificium oblatum, et devotio offerentis. Proprius autem effectus sacerdotii est id quod sequitur ex ipso sacrificio. Christus autem consecutus est per suam passionem, non quasi ex vi sacrificii, quod offertur per modum satisfactionis, sed ex ipsa devotione qua, secundum caritatem, passionem humiliter sustinuit. (IIIa q. 22 a. 4 ad 2)

2 — Bij iedere offer van een priester kan men twee dingen beschouwen: nl. het offer zelf en de godsvrucht van de offeraar. De eigenlijke vrucht nu van het priesterschap is, wat volgt uit het offer zelf. Nu verkreeg Christus iets door Zijn lijden, maar niet door de kracht van het als voldoening opgedragen offer, doch door de godsvrucht, waarmee Hij door de liefde het lijden nederig verdroeg.

Ad tertium dicendum quod figura non potest adaequare veritatem. Unde sacerdos figuralis veteris legis non poterat ad hanc perfectionem attingere ut sacrificio satisfactorio non indigeret. Sed Christus non indiguit. Unde non est similis ratio de utroque. Et hoc est quod apostolus dicit, lex homines constituit sacerdotes infirmitatem habentes, sermo autem iurisiurandi, qui post legem est, filium in aeternum perfectum. (IIIa q. 22 a. 4 ad 3)

3 — Het beeld kan niet aan de waarheid gelijk zijn. Daarom kon de afbeeldende priester van de Oude Wet niet die volmaaktheid bereiken, waarop hij geen zoenoffer nodig had. Maar Christus had er geen behoefte aan, en dus gaat dezelfde redenering niet in beide gevallen op. Daarom zegt de Apostel (Hebreeënbrief, 7, 28): « De Wet stelde mensen met zwakheid behept tot hogepriesters aan, maar de eeduitspraak, die na de Wet kwam, de in eeuwigheid volmaakte Zoon ».

Articulus 5.
Blijft Christus’ priesterschap in eeuwigheid?

Ad quintum sic proceditur. Videtur quod sacerdotium Christi non permaneat in aeternum. Quia, ut dictum est, illi soli effectu sacerdotii indigent qui habent infirmitatem peccati quae per sacerdotis sacrificium expiari potest. Sed hoc non erit in aeternum. Quia in sanctis nulla erit infirmitas, secundum illud Isaiae LX, populus tuus omnes iusti, peccatorum autem infirmitas inexpiabilis erit, quia in Inferno nulla est redemptio. Ergo sacerdotium Christi non est in aeternum. (IIIa q. 22 a. 5 arg. 1)

1 — Men beweert, dat Christus’ priesterschap niet in eeuwigheid blijft. Want zoals werd gezegd (Vorig Art., Antw. op 1° en 3° B.), hebben alleen zij de vruchten ervan nodig, die de zwakte der zonde hebben, die door het offer van de priester kan worden uitgewischt. Maar dat zal niet eeuwig duren. Want in de heiligen is geen zwakheid volgens Isaias (60, 21): « Geheel Uw volk is rechtvaardig », en de zwakheid der zondaars zal ongeneeslijk zijn, omdat er in de hel geen verlossing is. Dus blijft Christus’ priesterschap niet in eeuwigheid.

Praeterea, sacerdotium Christi maxime manifestatum est in eius passione et morte, quando per proprium sanguinem introivit in sancta, ut dicitur Heb. IX. Sed passio et mors Christi non erit in aeternum, ut dicitur Rom. VI, Christus resurgens a mortuis iam non moritur. Ergo sacerdotium Christi non est in aeternum. (IIIa q. 22 a. 5 arg. 2)

2 — Christus’ priesterschap werd vooral in Zijn lijden en dood geopenbaard, toen Hij « door Zijn eigen bloed het heiligdom binnenging », zoals in de Hebreeënbrief (9, 12) wordt gezegd. Maar Zijn lijden en dood blijven niet in eeuwigheid zoals in de Romeinenbrief (6, 9) wordt gezegd: « De verrezen Christus sterft niet meer ». Dus blijft Zijn priesterschap niet in eeuwigheid.

Praeterea, Christus est sacerdos non secundum quod Deus, sed secundum quod homo. Sed Christus quandoque non fuit homo scilicet in triduo mortis. Ergo sacerdotium Christi non est in aeternum. (IIIa q. 22 a. 5 arg. 3)

3 — Niet als God, maar als mens is Christus priester. Nu was Christus eens geen mens, namelijk in de drie dagen, dat Hij dood was. Dus is Zijn priesterschap niet eeuwig.

Sed contra est quod dicitur in Psalmo, tu es sacerdos in aeternum. (IIIa q. 22 a. 5 s. c.)

Maar daartegenover staat het Psalmwoord (Ps. 109, 4): « Gij zijt priester in eeuwigheid ».

Respondeo dicendum quod in officio sacerdotis duo possunt considerari, primo quidem ipsa oblatio sacrificii; secundo, ipsa sacrificii consummatio, quae quidem consistit in hoc quod illi pro quibus sacrificium offertur finem sacrificii consequuntur. Finis autem sacrificii quod Christus obtulit, non fuerunt bona temporalia, sed aeterna, quae per eius mortem adipiscimur, unde dicitur, Heb. IX, quod Christus est assistens pontifex futurorum bonorum, ratione cuius Christi sacerdotium dicitur esse aeternum. Et haec quidem consummatio sacrificii Christi praefigurabatur in hoc ipso quod pontifex legalis semel in anno cum sanguine hirci et vituli intrabat in sancta sanctorum, ut dicitur Levit. XVI, cum tamen hircum et vitulum non immolaret in sancta sanctorum, sed extra. Similiter Christus in sancta sanctorum idest in ipsum caelum intravit et nobis viam paravit intrandi per virtutem sanguinis sui, quem pro nobis in terra effudit. (IIIa q. 22 a. 5 co.)

Twee dingen kan men in het priesterambt beschouwen: en wel ten eerste het opdragen zelf van het offer, en ten tweede de voleinding van het offer, die hierin bestaat dat zij voor wie het offer wordt opgedragen aan het doel ervan deelachtig worden. Nu was het doel van het offer, dat Christus opdroeg geen tijdelijk maar een eeuwig goed wat wij door Zijn dood verkrijgen, zodat in de Hebreeënbrief (9, 11) wordt gezegd, dat « Christus optreedt als hoogepriester der toekomstige goederen ». En hierom wordt Zijn priesterschap eeuwig genoemd. Deze vervulling van Christus' offer werd hierdoor voorbeld, dat de hoogepriester der Wet eenmaal in het jaar met het bloed van een bok en een kalf het allerheiligste binnenging, zoals in Leviticus (16, 11) staat, ofschoon hij kalf en bok niet in het allerheiligste offerde, maar buiten. Evenzo ging Christus het allerheiligste, dwz., de hemel binnen en opende ons de weg om binnen te gaan door de kracht van Zijn bloed, dat Hij voor ons op aarde vergoot.

Ad primum ergo dicendum quod sancti qui erunt in patria, non indigebunt ulterius expiari per sacerdotium Christi, sed, expiati iam, indigebunt consummari per ipsum Christum, a quo gloria eorum dependet, ut dicitur, Apoc. XXI, quod claritas Dei illuminat illam, scilicet civitatem sanctorum, et lucerna eius est agnus. (IIIa q. 22 a. 5 ad 1)

1 — De heiligen in de hemel zullen geen behoefte meer hebben aan reiniging door Christus’ priesterschap, maar na die reiniging moeten zij nog door Christus zelf, van wie hun verheerlijking afhangt, de voleinding krijgen; en daarom wordt in de Apocalyps (21, 23) gezegd, dat « Gods heerlijkheid haar verlicht, nl. de stad der heiligen, en haar licht is het Lam ».

Ad secundum dicendum quod, licet passio et mors Christi de cetero non sit iteranda, tamen virtus illius hostiae permanet in aeternum, quia ut dicitur Heb. X, una oblatione consummavit in aeternum sanctificatos. (IIIa q. 22 a. 5 ad 2)

2 — Al moeten Christus’ lijden en dood niet meer herhaald worden, toch blijft de kracht van dit offer in eeuwigheid, omdat Hij zoals in de Hebreeënbrief (10, 14) wordt gezegd, « door een enkel offer de geheiligden voor eeuwigheid tot volmaaktheid heeft gebracht ». — Hieruit blijkt ook, wat het derde antwoord is. De eenheid van dit offer echter werd onder de Wet hierdoor afgebeeld, dat de hogepriester der Wet eenmaal in het jaar met een plechtig bloedoffer het allerheiligste binnenging, zoals in Leviticus (16) wordt gezegd. Maar het beeld stond hierin bij de werkelijkheid achter, dat dit offer geen eeuwige kracht bezat en die offers dus jaarlijks werden herhaald.

Per quod etiam patet responsio ad tertium. Unitas autem huius oblationis figurabatur in lege per hoc quod semel in anno legalis pontifex cum solemni oblatione sanguinis intrabat in sancta, ut dicitur Levit. XVI. Sed deficiebat figura a veritate in hoc, quod illa hostia non habebat sempiternam virtutem, et ideo annuatim illae hostiae reiterabantur. (IIIa q. 22 a. 5 ad 3)

Articulus 6.
Was Christus’ priesterschap volgens de orde van Melchisedech?

Ad sextum sic proceditur. Videtur quod sacerdotium Christi non fuerit secundum ordinem Melchisedech. Christus enim est fons totius sacerdotii tanquam principalis sacerdos. Sed illud quod est principale, non sequitur ordinem aliorum, sed alia sequuntur ordinem ipsius. Ergo Christus non debet dici sacerdos secundum ordinem Melchisedech. (IIIa q. 22 a. 6 arg. 1)

1 — Men beweert dat het priesterschap van Christus niet was volgens de orde van Melchisedech. Want Christus is als de voornaamste priester de bron van elk priesterschap. Wat nu het voornaamste is, is niet volgens de orde van anderen, maar anderen zijn naar zijn orde. Dus moet men Christus geen priester noemen naar de orde van Melchisedech.

Praeterea, sacerdotium veteris legis propinquius fuit sacerdotio Christi quam sacerdotium quod fuit ante legem. Sed sacramenta tanto expressius significabant Christum, quanto propinquiora fuerunt Christo, ut patet ex his quae in secunda parte dicta sunt. Ergo sacerdotium Christi magis debet denominari secundum sacerdotium legale quam secundum sacerdotium Melchisedech, quod fuit ante legem. (IIIa q. 22 a. 6 arg. 2)

2 — Het priesterschap der oude Wet stond dichter bij Christus dan het priesterschap van voor de Wet. Nu duidden de sacramenten Christus zoveel te nauwkeuriger aan, naarmate zij dichter bij Hem stonden, zoals volgt uit het gezegde in het tweede deel (IIa-IIae, 2° Kw., 7° Art.). Dus moet men Christus’ priesterschap eerder naar het wettelijke noemen dan naar dat van Melchisedech, dat voor de Wet was.

Praeterea, Heb. VII dicitur, quod est rex pacis; sine patre sine matre sine genealogia; neque initium dierum neque finem vitae habens, quae quidem conveniunt soli filio Dei. Ergo non debet dici Christus sacerdos secundum ordinem Melchisedech tanquam cuiusdam alterius, sed secundum ordinem sui ipsius. (IIIa q. 22 a. 6 arg. 3)

3 — In de Hebreeënbrief (7, 23) staat: « Dit betekent: koning van vrede, zonder vader, zonder moeder, zonder stamboom, en heeft begin noch einde van zijn dagen ». Dat komt alleen toe aan Gods Zoon. Dus moet men Christus geen priester naar de orde van Melchisedech als van een ander noemen, maar naar Zijn eigen orde.

Sed contra est quod dicitur in Psalmo, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. (IIIa q. 22 a. 6 s. c.)

Maar hiertegenover staat het Psalmwoord (Ps. 109, 4): « Gij zijt priester in eeuwigheid naar de orde van Melchisedech ».

Respondeo dicendum quod sicut, supra dictum est, legale sacerdotium fuit figura sacerdotii Christi, non quidem quasi adaequans veritatem, sed multum ab ea deficiens, tum quia sacerdotium legale non mundabat peccata; tum etiam quia non erat aeternum, sicut sacerdotium Christi. Ipsa autem excellentia sacerdotii Christi ad sacerdotium leviticum fuit figurata in sacerdotio Melchisedech, qui ab Abraham decimas sumpsit, in cuius lumbis decimatus est quodammodo ipse sacerdos legalis. Et ideo sacerdotium Christi dicitur esse secundum ordinem Melchisedech, propter excellentiam veri sacerdotii ad figurale sacerdotium legis. (IIIa q. 22 a. 6 co.)

Zoals vroeger werd gezegd (4e Art. Antw. op de 3e B.), was het priesterschap der Wet een voorafbeelding van dat van Christus, maar niet een die aan de waarheid gelijk kwam, doch op vele punten daarbij achterbleef, zowel omdat het de zonden niet wegnam als omdat het niet zoals Christus’ priesterschap eeuwig was. Maar juist dit uitsteken van Christus’ priesterschap boven het Levitische werd door dat van Melchisedech voorafgebeeld, omdat deze van Abraham, in wiens lendenen in zekere zin van het priesterschap der wet schatting werd geheven, de tienden ontving. En daarom noemt men Christus’ priesterschap naar de orde van Melchisedech, omdat het ware priesterschap boven het voorafbeeldende wettelijke uitsteekt.

Ad primum ergo dicendum quod Christus non dicitur esse secundum ordinem Melchisedech quasi principalioris sacerdotis, sed quasi praefigurantis excellentiam sacerdotii Christi ad sacerdotium leviticum. (IIIa q. 22 a. 6 ad 1)

1 — Men noemt Christus niet « naar de orde van Melchisedech », alsof deze een voornamere priester was, maar omdat hij de voorrang van Christus’ priesterschap boven het Levitische voorafbeeldde.

Ad secundum dicendum quod in sacerdotio Christi duo possunt considerari, scilicet ipsa oblatio Christi, et participatio eius. Quantum autem ad ipsam oblationem, expressius figurabat sacerdotium Christi sacerdotium legale per sanguinis effusionem, quam sacerdotium Melchisedech in quo sanguis non effundebatur. Sed quantum ad participationem huius sacrificii et eius effectum, in quo praecipue attenditur excellentia sacerdotii Christi ad sacerdotium legale, expressius praefigurabatur per sacerdotium Melchisedech, qui offerebat panem et vinum, significantia, ut dicit Augustinus ecclesiasticam unitatem, quam constituit participatio sacrificii Christi. Unde etiam in nova lege verum Christi sacrificium communicatur fidelibus sub specie panis et vini. (IIIa q. 22 a. 6 ad 2)

2 — Twee dingen kan men in Christus’ priesterschap beschouwen: ten eerste het offer zelf van Christus en het deel hebben daaraan. Wat het offer zelf betreft, beeldde het wettelijke priesterschap door het uitstorten van bloed meer uitdrukkelijk dat van Christus af dan dat van Melchisedech waarbij geen bloed vloeide het deed. Maar wat het delen in het offer en de vruchten ervan, waarin de voorrang van Christus’ priesterschap boven het wettelijke vooral bestaat, werd het uitdrukkelijker door dat van Melchisedech afgebeeld, omdat deze brood en wijn offerde, die zoals Augustinus zegt de eenheid der Kerk verzinnebeelden, die door het deel hebben in Christus’ offer wordt gevormd. Daarom ook wordt onder de nieuwe Wet het offer van Christus aan de geloovigen meegedeeld onder de gedaante van brood en wijn.

Ad tertium dicendum quod Melchisedech dictus est sine patre et sine matre et sine genealogia, et quod non habet initium dierum neque finem non quia ista non habuit, sed quia in Scriptura sacra ista de eo non leguntur. Et per hoc ipsum, ut apostolus ibidem dicit, assimilatus est filio Dei, qui in terris est sine patre, et in caelis sine matre et sine genealogia, secundum illud Isaiae LIII, generationem eius quis enarrabit? Et secundum divinitatem neque principium neque finem habet dierum. (IIIa q. 22 a. 6 ad 3)

3 — Melchisedech wordt « zonder vader en zonder moeder en zonder stamboom » genoemd, en van hem wordt gezegd, dat « hij begin noch einde van dagen heeft », niet alsof hij dat niet had, maar omdat daarover niets in de H. Schrift te lezen staat. En hierdoor is hij, zoals de Apostel op dezelfde plaats zegt, « aan Gods Zoon gelijk geworden », die op aarde zonder Vader en in de hemel zonder moeder is; en die geen stamboom heeft naar Isaias (53, 8) : « Wie zal Zijn afkomst vermelden? »; en die naar Zijn godheid begin noch einde van dagen heeft.